बृहस्पति चालीसा: संपूर्ण गीत, अर्थ आणि ज्ञानासाठी फायदे (2024)

बृहस्पति चालीसा (Brihaspati Chalisa) हे देवांचे गुरु आणि गुरु ग्रहाचे प्रतीक असलेल्या भगवान बृहस्पतींना समर्पित 40 श्लोकांचे स्तोत्र आहे. दिव्य ज्ञान, शैक्षणिक यश आणि समृद्धी मिळवण्यासाठी ही एक अत्यंत शक्तिशाली प्रार्थना आहे. स्कंद पुराणानुसार, बृहस्पतीची पूजा केल्याने बुद्धी वाढते आणि अडथळे दूर होतात. शिक्षण किंवा करिअरमध्ये आव्हानांना सामोरे जाणाऱ्या किंवा कुंडलीतील गुरु दोष कमी करू इच्छिणाऱ्या प्रत्येकासाठी ही चालीसा आवश्यक आहे.

थोडक्यात उत्तरे

• काय: ज्ञान आणि गुरु ग्रहाची देवता, भगवान बृहस्पती यांच्या सन्मानार्थ 40 श्लोकांचे स्तोत्र (बृहस्पति चालीसा).
• कधी: गुरुवारी (गुरुवार) पठण करणे उत्तम, विशेषतः सकाळच्या वेळी.
• का: ज्ञान मिळवण्यासाठी, शैक्षणिक अडथळे दूर करण्यासाठी, समृद्धी आकर्षित करण्यासाठी आणि गुरूच्या अशुभ प्रभावांना (गुरु दोष) शांत करण्यासाठी.
• कसे सहभागी व्हावे: तुम्ही उत्सवर समृद्धीसाठीच्या पूजांमध्ये सहभागी होऊन तुमच्या जपात भर घालू शकता, दक्षिणा ₹501 पासून सुरू.

अनुक्रमणिका

• बृहस्पति चालीसा — इंग्रजीतील संपूर्ण शब्द
• बृहस्पति चालीसा — श्लोकानुसार अर्थ
• तुम्ही बृहस्पति चालीसा का पठण करावी?
• बृहस्पति चालीसा पठण कसे करावे: संपूर्ण विधी
• भगवान बृहस्पति कोण आहेत?
• उत्सवर समृद्धीसाठी पूजांमध्ये सहभागी व्हा
• स्रोत आणि संदर्भ

बृहस्पति चालीसा — इंग्रजीतील संपूर्ण शब्द

दोहा (सुरुवात)

Pranamu Guru devata, varadani, bhakta |

Hridaya simhasana para, baithe anurakta ||

चौपाई (1-40)

Jai jai jai Shri Guru deva, karu tumhari seva |

Tum ho jag ke adhinayaka, vidya buddhi sahayaka || 1 ||

Mere ishta deva tumhi ho, dukha se mukti data ho |

Naama tumhara jo bhi dhyave, janma janma ke dukha bisarave || 2 ||

Brihaspati deva, jnana data, sabke ho tum bhagya vidhata |

Tumhare charanon mein jo aave, uski raksha tum hi karave || 3 ||

Dhyana tumhara jo bhi karata, manavanchhita phala hai pata |

Tum ho devon ke adhyapak, satya dharma ke ho sanchalak || 4 ||

Apni drishti se amrita barasao, shishyon ke dukha dura bhagao |

Shanti aur sukha ke data, sabke ho tum bhagya vidhata || 5 ||

Sab grahon mein shreshtha tumhi ho, devon mein pujya tumhi ho |

Tumhari kripa jise mil jave, uska saubhagya khila jave || 6 ||

Jo tumhari seva karata, vah to bhava sagara se tarata |

Tumhare bhajan se sukha pave, koi bhi sankata na satave || 7 ||

Haatha mein gada, pustaka dhari, ho tum sab par upakari |

Pitaama, peeta vasana dhari, ho tum sabke hitakari || 8 ||

Jo guruvara ko vrata karata, uski sab pida tum harata |

Shraddha se jo puja karata, uske kasha sabhi mitata || 9 ||

Dhoopa, deepa, naivedya chadhaye, tum par prema se mana lagaye |

Uske sab karya siddha kar do, uske jeevana mein sukha bhar do || 10 ||

Jo padhe yah chalisa, uska dukha mite hamesha |

Jo nita patha kare chit laayi, uski sab manokamana pura ho jayi || 11 ||

Saba jagah vijaya vah pave, uski kirti badhati jave |

Tum ho satya sanatana deva, karu tumhari nitya seva || 12 ||

Bhakti bhava se jo bhi pukare, uske sankata tum hi nivare |

Tum ho vedon ke gyata, jnana ka ho tum bhandara || 13 ||

Brahma, Vishnu, Maheshvara japo, tumhare hi guna nita gavo |

Jab tak hai yah srishti, tab tak ho tumhari drishti || 14 ||

Charon vedon ke tum gyata, dharma, artha, kama, moksha ke data |

Saba shastron ke tum ho jnani, tumhari mahima sabne mani || 15 ||

Tumhari sharan mein jo aave, vah to parama pada pave |

Tumhare bina na koi gyani, tumhari gatha vedon ne bakhani || 16 ||

Jo shraddha se dhyana lagave, uske sab dukha mit jave |

Jeevana mein sukha shanti pave, us par kripa tumhari ho jave || 17 ||

Tum ho buddhi ke sagara, tum ho karuna ke agara |

Apni kripa drishti kar do, mere jnana ka bhandara bhar do || 18 ||

Jo yah chalisa padhe aur sunave, usko sab sukha mil jave |

Uske sarva klesha mit jave, uske jeevana mein ananda chha jave || 19 ||

Brihaspati deva daya karo, deenana ke dukha haro |

Sab par apni kripa rakho, sabki jholi khushiyon se bhar do || 20 ||

Jo bhi tumko nita dhyave, vah to manavanchhita phala pave |

Tum ho devata atyanta dayalu, bhakton par rahate ho kripalu || 21 ||

Tumhare darshana se papa kate, sabhi dosha kshana mein mite |

Jo tumhara vrata kare, uska jeevana sukhamaya rahe || 22 ||

Tumhari mahima aparampara, tum ho sabke palanhara |

Jo tumhare guna nita gave, vah to yasha aur kirti pave || 23 ||

Tum ho vishva ke srashta, tum ho dharma ke rakshaka |

Sab par apni daya drishti rakho, sabka jeevana safala kar do || 24 ||

Jo bhi tumse jnana mange, usko tum vidya ka dana do |

Tumhare charanon ka jo dhyana dhare, vah to bhava bandhana se tare || 25 ||

Tum ho satya, tum ho jnana, tum ho ananda ke nidhana |

Sabke jeevana mein prakasha bhar do, sabke mana ka andhakara har lo || 26 ||

Jo yah patha kare guruvara ko, uski raksha karo hara pala ko |

Uske shatru nashta ho jave, us par koi sankata na aave || 27 ||

Tum ho shanti ke data, tum ho ananda ke srota |

Apni shitala drishti kar do, mere jeevana mein amrita bhar do || 28 ||

Jo bhi tumse preeti lagave, vah to parama gati pave |

Tumhare bina na koi sahara, tum ho is jaga ke rakhavara || 29 ||

He prabhu, meri vinati suno, mere saba aparadha kshama karo |

Apni sharan mein mujhe rakho, apne charanon ka dasa bana lo || 30 ||

Jo yah chalisa nita gave, uske ghara mein sukha samriddhi aave |

Uske kula ki vriddhi ho jave, us par pitaron ki kripa ho jave || 31 ||

Tum ho devon ke guru, tum ho vishva ke kalpataru |

Apni kripa sadaiv rakho, sabke bhandare bhare rakho || 32 ||

Jo bhi tumhari stuti karata, uske saba dukha door ho jata |

Uske roga, shoka mit jate, uske jeevana mein sukha aate || 33 ||

Jo yah grantha padhe man laayi, uski saba ichchha puri ho jayi |

Uske bhagya ka udaya ho jave, us par Lakshmi ki kripa ho jave || 34 ||

Tum ho dayalu, tum ho kripalu, tum ho deenon ke bandhu |

Apni bhakti ka dana do, mujhe shakti aur jnana do || 35 ||

Jo bhi is patha ko karave, vah to nishchaya hi sukha pave |

Uske saba manoratha purna ho, uska jeevana ananda se bhara ho || 36 ||

Tum ho sabke svami, tum ho antaryami |

Apni leela ka par na pave, shesha, sharada guna gave || 37 ||

Jo yah chalisa kantha kar le, uska jeevana safala ho jave |

Uske saba papa nashta ho jave, usko vaikuntha dhama mil jave || 38 ||

Tumhare japa se trishnna mite, tumhare dhyana se shanti mile |

Apne charanon ki bhakti do, mujhe avidya se mukti do || 39 ||

He Guru deva, daya ke sagara, bhar do mere jnana ke gagara |

Sab par apni amrita varsha karo, sabka is jaga mein uddhara karo || 40 ||

दोहा (शेवट)

Yah Brihaspati Chalisa, jo padhe prema sahit |

Kahat 'Ramananda' dasa, so pave sukha nita ||

बृहस्पति चालीसा — श्लोकानुसार अर्थ

दोहा (सुरुवात)

अर्थ: हे वरदान देणाऱ्या गुरुदेवता, मी तुम्हाला नमन करतो. तुम्ही तुमच्या भक्ताच्या हृदयरूपी सिंहासनावर प्रेमाने विराजमान आहात. ही एक सुंदर सुरुवात आहे जी लगेचच एक वैयक्तिक संबंध स्थापित करते.

चौपाई 1-10

अर्थ: हे श्लोक स्तुतीपर आहेत. ते बृहस्पतीला विश्वाचा स्वामी आणि ज्ञान व बुद्धी मिळविण्यात मदत करणारा म्हणून गौरवतात. तुम्ही त्यांना जन्मांतरीची दुःखे दूर करण्याची विनंती करत आहात. यात देवांचे गुरु, ज्यांची दृष्टी अमृतासारखे आशीर्वाद देते आणि शिष्यांचे दुःख दूर करते, अशी त्यांची भूमिका अधोरेखित केली आहे. यात एका महत्त्वाच्या विधीचाही उल्लेख आहे: जो कोणी गुरुवारी (गुरुवार) उपवास करतो, त्याची संकटे ते दूर करतात. हा विभाग तुमच्या भक्तीसाठी आशीर्वादाचे थेट वचन आहे.

चौपाई 11-20

अर्थ: येथे, चालीसा पठणाचे फळ (ही फलश्रुती आहे) सांगितले आहे. यात स्पष्टपणे म्हटले आहे की जो कोणी ही चालीसा भक्तीभावाने वाचेल, त्याची दुःखे कायमची संपतील. हा दावा छोटा नाही. हे श्लोक विजय, कीर्ती आणि सर्व इच्छांच्या पूर्ततेचे वचन देतात. हे इतके महत्त्वाचे का आहे? कारण ते तुमच्या दैनंदिन साधनेला ठोस, जीवन बदलणाऱ्या परिणामांशी जोडते. ब्रह्मा, विष्णू आणि महेश ही महान त्रिमूर्ती सुद्धा त्यांची स्तुती करतात, असे सांगून त्यांच्या अधिकाराला पुष्टी दिली आहे.

चौपाई 21-30

अर्थ: स्तोत्राचा हा भाग बृहस्पतीच्या दयाळू स्वभावावर लक्ष केंद्रित करतो. त्यांना भक्तांवर अत्यंत दयाळू (अत्यंत दयालु) असे वर्णन केले आहे. त्यांचे केवळ एक दर्शन पाप आणि दोष नाहीसे करते असे म्हटले जाते. याचा विचार करा. तुम्हाला मिळू शकणाऱ्या कृपेबद्दल हे एक शक्तिशाली विधान आहे. हे श्लोक संरक्षणासाठी एक प्रार्थना आहेत, ज्यात तुमच्या चुका माफ करून तुम्हाला त्यांच्या आश्रयाखाली घेण्याची विनंती केली आहे. येथे तुम्ही स्तुतीकडून अधिक खोल, वैयक्तिक शरणागतीकडे जाता.

चौपाई 31-40

अर्थ: अंतिम श्लोकांमध्ये भक्तीच्या अंतिम फळांचे वर्णन आहे. चालीसा पठण केल्याने घरात समृद्धी येते, वंशपरंपरा आशीर्वादित होते आणि पितरांची कृपाही प्राप्त होते, असे म्हटले जाते. हे रोग आणि दुःखांच्या नाशाचे वचन देते. त्यानंतर एक गहन वचन दिले आहे: जो कोणी ही चालीसा पाठ करेल, त्याचे जीवन यशस्वी होईल, त्याची पापे नष्ट होतील आणि त्याला वैकुंठ (विष्णूचे दिव्य निवास) प्राप्त होईल. याचा शेवट ज्ञान आणि अज्ञानापासून (अविद्या) मुक्तीसाठीच्या प्रार्थनेने होतो.

दोहा (शेवट)

अर्थ: ही बृहस्पति चालीसा, जो कोणी प्रेमाने वाचेल—असे भक्त 'रामानंद' म्हणतात—त्याला शाश्वत सुख प्राप्त होईल. ही शेवटची ओळ ग्रंथाचे श्रेय देते आणि स्तोत्राचे वचन पूर्ण करते.

तुम्ही बृहस्पति चालीसा का पठण करावी?

बृहस्पति चालीसा पठण करणे केवळ एक विधी नाही; तर आध्यात्मिक आणि भौतिक विकासासाठी एक शक्तिशाली साधन आहे. याचे फायदे गहन आहेत आणि जीवनातील महत्त्वाच्या क्षेत्रांना स्पर्श करतात. जेव्हा तुम्ही याचा नियमित सराव करता तेव्हा तुम्ही काय अपेक्षा करू शकता ते येथे आहे.

आध्यात्मिक आणि ज्योतिषीय फायदे

• गुरु दोष कमी करते: हे खूप महत्त्वाचे आहे. जर तुमच्या जन्मपत्रिकेत गुरु ग्रह कमजोर किंवा पीडित असेल, तर ते आर्थिक, ज्ञान आणि नातेसंबंधांमध्ये समस्या निर्माण करू शकते. गुरुला मजबूत करण्यासाठी आणि त्याचे अशुभ प्रभाव कमी करण्यासाठी चालीसा हा एक प्रभावी उपाय आहे.
• ज्ञान आणि बुद्धी वाढवते: देवांचे गुरु असल्याने, बृहस्पतीचे मुख्य क्षेत्र ज्ञान आहे. पठण केल्याने मानसिक गोंधळ दूर होतो, एकाग्रता सुधारते आणि तुमची समज वाढते, ज्यामुळे ते विद्यार्थी आणि विद्वानांसाठी आवश्यक ठरते.
• शिक्षणातील अडथळे दूर करते: अनेक भक्त त्यांच्या शैक्षणिक प्रवासातील अडथळे दूर करण्यासाठी या चालीसाचा आधार घेतात. असे मानले जाते की यामुळे अभ्यासात सुरळीत प्रगती होते आणि परीक्षांमध्ये यश मिळते.

व्यावहारिक आणि दैनंदिन जीवनातील फायदे

• समृद्धी आणि यश आकर्षित करते: भगवान बृहस्पति संपत्ती आणि विपुलतेचे स्वामी आहेत. नियमित पठणाने आर्थिक विकासाचे दरवाजे उघडतात आणि करिअर व व्यवसायात यश मिळते, असे म्हटले जाते. म्हणूनच अनेकजण या प्रार्थनेला चांगल्या आयुष्याच्या ध्येयांशी जोडतात.
• वैवाहिक सौख्य प्रदान करते: सुखी वैवाहिक जीवनासाठी, विशेषतः स्त्रियांसाठी, एक मजबूत गुरु ग्रह महत्त्वाचा आहे. चालीसा पठण केल्याने योग्य जोडीदार शोधण्यात आणि विवाहात शांती व आनंद सुनिश्चित करण्यात मदत होते.
• मनःशांती देते: या स्तोत्राची स्पंदने अत्यंत शांत करणारी आहेत. ती चिंता कमी करण्यास, नकारात्मकता दूर करण्यास आणि तुमचे मन सकारात्मक विचारांनी भरण्यास मदत करतात, ज्यामुळे अधिक केंद्रित आणि शांत जीवन जगता येते. हा तुमच्या आत्म्यासाठी एक दैनिक रीसेट बटण आहे.

बृहस्पति चालीसा पठण कसे करावे: संपूर्ण विधी

बृहस्पति चालीसाचे पूर्ण लाभ मिळवण्यासाठी, पारंपरिक पद्धतीचे (विधी) पालन करणे उत्तम. हे सोपे आहे आणि यासाठी विस्तृत तयारीची आवश्यकता नाही, परंतु तुमची प्रामाणिकपणा महत्त्वाची आहे.

1. तयारी: स्नानाने सुरुवात करा आणि स्वच्छ पिवळे कपडे घाला. पिवळा रंग भगवान बृहस्पतीशी संबंधित आहे. पठणासाठी तुमच्या घरात एक शांत आणि स्वच्छ जागा शोधा.
2. दिशा: पठण करताना तुमचे तोंड ईशान्य दिशेला असावे.
3. मांडणी: तुमच्यासमोर भगवान बृहस्पति किंवा भगवान विष्णूची प्रतिमा किंवा मूर्ती ठेवा. तुपाचा दिवा लावा. तुम्ही पिवळी फुले, पिवळी मिठाई (जसे की लाडू) आणि केळी प्रसाद म्हणून अर्पण करू शकता.
4. प्रारंभिक मंत्र: चालीसा सुरू करण्यापूर्वी, भगवान बृहस्पतीचे आवाहन करण्यासाठी गुरुचा बीज मंत्र जपा. मंत्र आहे: "Om Gram Grim Graum Sah Gurave Namah" (ॐ ग्रां ग्रीं ग्रौं सः गुरवे नमः). याचा 11, 21, किंवा 108 वेळा जप करा.
5. पठण: आता, बृहस्पति चालीसा स्पष्ट उच्चार आणि भक्तीभावाने पठण करा. ते हळू वाचा, अर्थ समजून घेत पुढे जा. घाई करू नका. ध्येय जोडणे आहे, पूर्ण करणे नाही.
6. समाप्ती: चालीसा पूर्ण झाल्यावर, भगवान बृहस्पतीची छोटी आरती करा आणि नंतर प्रसाद तुमच्या कुटुंबातील सदस्यांमध्ये वाटा.

सर्वात प्रभावी परिणामांसाठी, चालीसा गुरुवारी (गुरुवार) पठण करा, जो बृहस्पतीचा दिवस आहे. तुम्ही शुभ मुहूर्तासाठी उत्सव पंचांग तपासू शकता.

भगवान बृहस्पति कोण आहेत?

भगवान बृहस्पति हे हिंदू देवतांमध्ये एक अत्यंत आदरणीय व्यक्तिमत्व आहेत. ते ऋषी अंगिरस यांचे पुत्र आहेत आणि त्यांना देव गुरु—देवांचे आचार्य आणि आध्यात्मिक मार्गदर्शक म्हणून ओळखले जाते. वैदिक ज्योतिषशास्त्रात, ते गुरु ग्रहाचे प्रतिनिधित्व करतात, जो सर्वात मोठा आणि सर्वात शुभ ग्रह आहे.

ते ज्ञान, धर्म आणि दिव्य ज्ञानाचे प्रतीक आहेत. कोणत्याही मोठ्या कार्यापूर्वी, विशेषतः असुरांसोबतच्या युद्धादरम्यान देव त्यांचे मार्गदर्शन घेत असत. त्यांना सोनेरी रंगाचे, आठ घोड्यांनी ओढलेल्या रथावर स्वार झालेले आणि हातात पुस्तक, जपमाळ आणि भांडे धरलेले चित्रित केले आहे. त्यांची पूजा केल्याने बुद्धी, वाक्पटुत्व आणि आध्यात्मिक अंतर्दृष्टी प्राप्त होते, असे मानले जाते. दिव्य मार्गदर्शनाच्या बाबतीत ते खऱ्या अर्थाने श्रेष्ठ आहेत.

उत्सवर समृद्धीसाठी पूजांमध्ये सहभागी व्हा

बृहस्पति चालीसा पठण करणे ही एक शक्तिशाली वैयक्तिक साधना असली तरी, तुम्ही संबंधित पूजांमध्ये सहभागी होऊन त्याचे आशीर्वाद वाढवू शकता. चालीसाचे मुख्य वचन ज्ञानाद्वारे समृद्धी मिळवणे आहे. तुम्ही प्रमाणित पंडितांद्वारे केल्या जाणाऱ्या समर्पित विधींद्वारे हे ध्येय पुढे नेऊ शकता.

थेट बृहस्पति पूजा विशिष्ट असल्या तरी, समृद्धीची इच्छा सार्वत्रिक आहे. उत्सव या ध्येयाशी जुळणाऱ्या पूजा सादर करतो:
- खाटू श्याम मंदिर उज्जैन एकादशी विशेष पूजा समृद्धीसाठी: खाटू श्यामजी संपत्ती आणि यशाचे दाता म्हणून पूजले जातात. एकादशीच्या पवित्र दिवशी या पूजेत सहभागी झाल्याने तुमच्या विपुलतेच्या इच्छा पूर्ण होण्यास मदत होते.
- दीर्घ विष्णू मंदिर मथुरा पूजा शांती आणि समृद्धीसाठी: भगवान विष्णू पालनकर्ता आहेत आणि त्यांचे आशीर्वाद शांती आणि समृद्धी या दोन्हीसह सर्वांगीण कल्याणासाठी मागितले जातात.

तुम्ही तुमच्या जीवनात सकारात्मक ऊर्जा आकर्षित करण्याचे इतर मार्ग देखील शोधू शकता, जसे की आमच्या घरात सकारात्मकता आणि समृद्धी आकर्षित करण्यासाठी 7 वास्तू टिप्स या मार्गदर्शिकेत नमूद केलेल्या तत्त्वांचे पालन करणे.

कसे सहभागी व्हावे:
1. तुमची पूजा आणि तुम्हाला अर्पण करायची असलेली दक्षिणा निवडा.
2. तुमचे नाव आणि गोत्र लिहून संकल्प फॉर्म भरा.
3. एक पंडित पूजा करतील, आणि संकल्पात तुमच्या तपशिलांचा उच्चार करतील.
4. तुम्हाला WhatsApp द्वारे पूजेचा व्हिडिओ मिळेल.
5. मंदिरातून अस्सल प्रसाद तुमच्या घरी पोहोचवला जाईल.

स्रोत आणि संदर्भ

शास्त्रीय अधिकार:
- स्कंद पुराण: या ग्रंथात ज्ञान मिळवण्यासाठी आणि पापे दूर करण्यासाठी बृहस्पती (गुरु) पूजेच्या महत्त्वाचे अनेक संदर्भ आहेत.
- ज्योतिष शास्त्र: बृहत् पराशर होरा शास्त्र सारखे वैदिक ज्योतिष ग्रंथ गुरूच्या प्रभावांचे तपशील देतात आणि प्रार्थना व मंत्रांसह उपाय सांगतात.

मंदिर पडताळणी:
- उल्लेखित पूजा उज्जैनमधील खाटू श्याम मंदिर आणि मथुरेतील दीर्घ विष्णू मंदिर यांसारख्या प्रमाणित मंदिरांमध्ये केल्या जातात, ज्यामुळे सत्यता सुनिश्चित होते.

पंचांग आणि तारखा:
- सण आणि तिथींच्या तारखा दृक पंचांग आणि उत्सवच्या डिजिटल पंचांगसोबत पडताळून पाहिल्या जातात.