अधिक मास 2026: पुरुषोत्तम मासात काय करावे आणि काय टाळावे

अधिक मास, किंवा पुरुषोत्तम मास, हा सांसारिक गोष्टींसाठी नसून आध्यात्मिक वाढीसाठी एक पवित्र काळ आहे. पद्म पुराणानुसार, हा अतिरिक्त महिना भगवान विष्णूला समर्पित आहे, ज्यामुळे दान, व्रत आणि पूजा यांसारखी निस्वार्थ कर्मे अत्यंत फलदायी ठरतात. 2026 साठी, रविवार, 17 मे ते सोमवार, 15 जून पर्यंत या आध्यात्मिक कार्यांवर लक्ष केंद्रित करा आणि सर्व प्रमुख सांसारिक कार्ये थांबवा.

अनुक्रमणिका

• अधिक मास 2026: तारखा आणि महत्त्व
• अधिक मासची कथा: मल मास पुरुषोत्तम मास कसा बनला
• अधिक मासात काय करावे (पुण्य कर्म)
• अधिक मासात काय टाळावे (निषिद्ध कृत्ये)
• उत्सववर पुरुषोत्तम मास पूजांमध्ये सहभागी व्हा
• महिनाभराचे आचरण आणि व्रत (उपवास)
• संबंधित ज्ञान लेख
• स्रोत आणि संदर्भ

अधिक मास 2026: तारखा आणि महत्त्व

आपल्या कॅलेंडरमध्ये नोंद करा. 2026 मध्ये अधिक मास रविवार, 17 मे 2026, रोजी सुरू होईल आणि सोमवार, 15 जून 2026 रोजी समाप्त होईल. हा अतिरिक्त महिना, जो दरवर्षी येत नाही, खगोलशास्त्रीय समायोजनासाठी एक उत्कृष्ट वैदिक पद्धत आहे. हे आपले चांद्र कॅलेंडर (सुमारे 354 दिवस) सौर कॅलेंडर (सुमारे 365 दिवस) सोबत पूर्णपणे जुळवण्यासाठी तयार केले आहे. याशिवाय, सण ऋतूंनुसार बदलत राहतील.

पण हे केवळ कॅलेंडरच्या दुरुस्तीपेक्षा बरेच काही आहे. हे तुमच्यासाठी महत्त्वाचे का आहे? हा संपूर्ण महिना एक आध्यात्मिक शक्तीकेंद्र मानला जातो. ही एक दुर्मिळ संधी आहे जिथे तुमची भक्तीपूर्ण कृत्ये—प्रार्थना, दान आणि ध्यान—अनेक पटींनी अधिक फळ देणारी मानली जातात. याला भगवान पुरुषोत्तम (विष्णू) यांना समर्पित महिनाभराचा आध्यात्मिक उत्सव समजा.

अधिक मासची कथा: मल मास पुरुषोत्तम मास कसा बनला

या महिन्यामागील कथा खरोखरच सुंदर आहे. मूळतः, या अतिरिक्त महिन्याचा कोणताही स्वामी देव नव्हता, म्हणून त्याला मल मास—अस्वच्छ किंवा निरुपयोगी महिना म्हटले जात होते. त्याला कोणतेही सण किंवा शुभ कार्य नेमलेले नव्हते आणि इतर बारा महिन्यांकडून त्याला नाकारलेले आणि तिरस्कृत वाटत होते. हे निरुपयोगी वाटण्याच्या भावनेचे एक शक्तिशाली रूपक आहे.

निराश होऊन, मानवरूपी महिन्याने मदतीसाठी भगवान विष्णूंकडे धाव घेतली. पद्म पुराणात वर्णन आहे की भगवान विष्णूंनी करुणेने प्रेरित होऊन त्या महिन्याला दत्तक घेतले. त्यांनी केवळ त्याला एक उद्देश दिला नाही; तर त्यांनी त्याला स्वतःचे नाव, पुरुषोत्तम, जे त्यांच्या सर्वोच्च नावांपैकी एक आहे, ते दिले. त्यांनी घोषित केले की जो कोणी भक्त या काळात निस्वार्थ आध्यात्मिक कृत्ये (निष्काम कर्म) करेल, त्याला त्यांची विशेष कृपा आणि अक्षय पुण्य प्राप्त होईल. आणि अशा प्रकारे एक नाकारलेला महिना सर्वात आध्यात्मिक दृष्ट्या शक्तिशाली काळ बनला.

अधिक मासात काय करावे (पुण्य कर्म)

हा महिना पूर्णपणे आध्यात्मिक पुण्य (पुण्य) जमा करण्याचा आहे. ही एक सुवर्णसंधी आहे जी तुम्ही वाया घालवू नये. मन आणि आत्म्याला शुद्ध करणाऱ्या निस्वार्थ कर्मांवर पूर्णपणे लक्ष केंद्रित केले जाते. येथे काही गोष्टी आहेत ज्यांना तुम्ही प्राधान्य दिले पाहिजे.

भगवान विष्णूंची पूजा

हा भगवान पुरुषोत्तमाचा महिना असल्याने, त्यांची पूजा करणे हे सर्वात महत्त्वाचे कार्य आहे. तुम्ही दररोज विष्णू सहस्रनामाचे (विष्णूची हजार नावे) पठण करून हे करू शकता. सत्यनारायण व्रत कथा वाचणे किंवा ऐकणे देखील अत्यंत शिफारसीय आहे. हे मोठ्या दिखाव्याबद्दल नाही; तर सातत्यपूर्ण, मनापासून केलेल्या भक्तीबद्दल आहे.

दानधर्म करा

अधिक मासात केलेले दान अनेक पटींनी परत मिळते असे म्हटले जाते. हे केवळ पैशांबद्दल नाही; तर त्यामागील हेतू महत्त्वाचा असतो. मंदिरे, ब्राह्मण किंवा गरजूंना अन्नदान (अन्न दान), वस्त्रदान (वस्त्र दान) किंवा दीपदान (दीप दान) करणे अत्यंत शक्तिशाली आहे. या महिन्याचे आशीर्वाद मिळवण्याचा हा एक थेट मार्ग आहे. तुम्ही विश्वसनीय व्यासपीठांद्वारे ही कृत्ये सहज करू शकता.
* भीमाशंकर ज्योतिर्लिंग साप्ताहिक दान सेवेत सहभागी व्हा — दक्षिणा ₹251 पासून

जप आणि तप करा (मंत्र पठण आणि तपश्चर्या)

जप (मंत्राची पुनरावृत्ती) आणि तप (तपश्चर्या/उपवास) आवश्यक आहेत. या महिन्यासाठी सर्वात सोपा आणि शक्तिशाली मंत्र आहे "ॐ नमो भगवते वासुदेवाय।" तुळशीच्या माळेवर दिवसातून फक्त 108 वेळा जप केल्याने तुमची ऊर्जा भगवान विष्णूशी जुळते. उपवास, अगदी आंशिक उपवास पाळल्याने इंद्रियांना शिस्त लागते आणि मन देवावर केंद्रित होते.

पवित्र धर्मग्रंथ वाचा

तुम्ही वाचू इच्छित असलेल्या पवित्र ग्रंथांशी जोडले जाण्यासाठी हा योग्य काळ आहे. भगवद्गीता, श्रीमद्भागवत किंवा रामायणाच्या ज्ञानात स्वतःला मग्न करणे ही एक प्रकारची पूजाच आहे. हे तुमच्या बुद्धीला शुद्ध करते आणि तुम्हाला धर्म समजण्याच्या जवळ आणते. फक्त वाचू नका; तर त्याच्या शिकवणी तुमच्या जीवनात कशा लागू होतात यावर चिंतन करा.

अधिक मासात काय टाळावे (निषिद्ध कृत्ये)

काय करावे हे जाणून घेणे जितके महत्त्वाचे आहे, तितकेच काय टाळावे हे जाणून घेणेही महत्त्वाचे आहे. अधिक मास निस्वार्थ (निष्काम कर्म) आध्यात्मिक कार्यांसाठी राखीव आहे. म्हणून, तुम्ही वैयक्तिक इच्छेने (काम्य कर्म) प्रेरित असलेली सर्व प्रमुख सांसारिक कार्ये पुढे ढकलली पाहिजेत. हे पुढे ढकलणे शिक्षा नाही; तर महिन्याची ऊर्जा शुद्ध आणि केंद्रित ठेवण्याचा एक मार्ग आहे.

येथे काय थांबवायचे याची स्पष्ट यादी आहे:
* निषिद्ध समारंभ: विवाह, मुंडन (मुलाचे पहिले जावळ) आणि गृहप्रवेश.
* निषिद्ध खरेदी: नवीन घर, वाहन किंवा महागडे दागिने यांसारखी मोठी मालमत्ता खरेदी करणे टाळा.
* निषिद्ध सुरुवात: नवीन व्यवसाय सुरू करू नका, घराचे बांधकाम सुरू करू नका किंवा नवीन प्रकल्पाचे उद्घाटन करू नका.

यामागील तर्क सोपा आहे. या घटना भविष्यासाठी वैयक्तिक, भौतिक आणि कौटुंबिक इच्छांशी खोलवर जोडलेल्या आहेत. अधिक मास तुम्हाला तुमचे लक्ष तात्पुरते तुमच्या भविष्यावरून तुमच्या आत्म्याकडे वळवण्यास सांगतो.

उत्सववर पुरुषोत्तम मास पूजांमध्ये सहभागी व्हा

या प्रथांबद्दल वाचणे एक गोष्ट आहे, परंतु सक्रियपणे सहभागी होण्यानेच खऱ्या अर्थाने आशीर्वाद मिळतात. हा पवित्र महिना वाया जाऊ देऊ नका. उत्सव तुमच्या वतीने हे आवश्यक विधी करण्यासाठी प्रमाणित मंदिरे आणि पंडितांशी संपर्क साधणे सोपे करते.

हे कसे कार्य करते ते येथे आहे:
1. तुम्ही जी पूजा करू इच्छिता ती निवडा.
2. तुम्ही संकल्प फॉर्ममध्ये तुमचे नाव, गोत्र आणि तुमची प्रार्थना किंवा इच्छा भरा.
3. एका पवित्र मंदिरात एक प्रमाणित पंडित तुमचे तपशील उच्चारून पूजा करतात.
4. तुम्हाला पूजेचा व्हिडिओ आणि खरा प्रसाद तुमच्या घरी पोहोचवला जातो.

तुम्ही कुठेही असाल, परंपरेशी जोडले जाण्याचा हा एक सुंदर मार्ग आहे.
* राधा दामोदर मंदिर वृंदावन मासिक जन्माष्टमी विशेष मध्ये सहभागी व्हा — दक्षिणा ₹501 पासून

महिनाभराचे आचरण आणि व्रत (उपवास)

जे भक्त आपली साधना अधिक खोलवर नेऊ इच्छितात, त्यांच्यासाठी संपूर्ण अधिक मासात व्रत पाळणे ही एक गहन आध्यात्मिक शिस्त आहे. हे सोपे नाही, परंतु त्याचे फळ मोठे आहे. जर तुम्ही हे करण्याचे ठरवले, तर तुम्हाला एका स्पष्ट दिनचर्येची आवश्यकता असेल.

तुमचा आहार साधा आणि सात्विक असावा. तुम्ही दिवसातून एकदाच जेवण करावे, कांदा, लसूण, धान्य आणि सर्व मांसाहारी पदार्थ टाळावेत. फळे, दूध आणि साबुदाण्यासारख्या विशिष्ट उपवासाच्या पदार्थांवर लक्ष केंद्रित केले पाहिजे. तुमचा दिवस आदर्शपणे ब्रह्म मुहूर्तावर (सूर्योदयापूर्वी) स्नान आणि प्रार्थनेने सुरू झाला पाहिजे. ही शिस्त शरीराला शिक्षा देण्यासाठी नाही; तर मन चिंतन आणि भक्तीसाठी मुक्त करण्यासाठी आहे.

संबंधित ज्ञान लेख

अधिक मास व्रतामागील तत्त्वांची तुमची समज अधिक दृढ करण्यासाठी, कोणती कृत्ये तुमच्या आध्यात्मिक आणि ज्योतिषीय कल्याणावर परिणाम करू शकतात हे जाणून घेणे उपयुक्त आहे.
* येथे अधिक जाणून घ्या: ग्रह कमजोर करणारी कृत्ये जी करू नयेत

स्रोत आणि संदर्भ

शास्त्रीय आधार:
* पद्म पुराण, स्कंद पुराण (पुरुषोत्तम मासची उत्पत्ती कथा, महत्त्व आणि विहित विधी).

पंचांग आणि वेळ:
* Drikpanchang.com (2026 साठी तिथी आणि मुहूर्त वेळा सत्यापित).
* उत्सव पंचांग (https://utsavapp.in/panchang?date=2026-05-17)

उत्सववरील संबंधित पूजा:
* भीमाशंकर ज्योतिर्लिंग साप्ताहिक दान सेवा
* राधा दामोदर मंदिर वृंदावन मासिक जन्माष्टमी विशेष