धूमावती जयंती 2026: तारीख, पूजा विधी आणि शून्य देवीचे महत्त्व
धूमावती जयंती सोमवार, 22 जून 2026 रोजी आहे. हा दिवस दहा महाविद्यांपैकी (ज्ञानदेवी) सातव्या, धूमावती देवीचा सन्मान करतो, जी शून्याचे आणि जीवनातील कठोर अनुभवातून मिळणाऱ्या ज्ञानाचे प्रतीक आहे. तांत्रिक परंपरेनुसार, तिची उपासना केवळ मुक्तीच देत नाही, तर अलिप्तता आणि हानीमध्ये आढळणारी गहन शक्ती देखील प्रकट करते.
थोडक्यात उत्तर
- काय: धूमावती जयंती (धूमावती जयन्ती) ही सातव्या महाविद्या, म्हणजेच शून्यता, हानी आणि परम ज्ञानाची देवी, हिच्या प्रकटीकरणाचा उत्सव आहे.
- कधी: सोमवार, 22 जून 2026. अष्टमी तिथी 21 जून रोजी दुपारी 03:20 वाजता सुरू होईल आणि 22 जून रोजी दुपारी 03:39 वाजता समाप्त होईल.
- का: भक्त दुःखावर मात करण्यासाठी, सांसारिक भ्रमांपासून मुक्त होण्यासाठी आणि केतू ग्रहाचे अशुभ प्रभाव शांत करण्यासाठी तिची पूजा करतात.
- कसे सहभागी व्हावे: तुम्ही उत्सवद्वारे दस महाविद्या सर्व सिद्धी हवनात सहभागी होऊ शकता, ज्याची दक्षिणा ₹501 पासून सुरू होते.
अनुक्रमणिका
- धूमावती जयंती 2026: तारीख, तिथी आणि शुभ मुहूर्त
- देवी धूमावती कोण आहे, 'धूम्रवर्णी'?
- देवी धूमावतीच्या उत्पत्तीच्या कथा काय आहेत?
- तुम्ही शून्यतेच्या देवीला का घाबरू नये?
- धूमावतीचा ज्योतिष आणि केतूशी काय संबंध आहे?
- धूमावती जयंती पूजा विधी: चरण-दर-चरण मार्गदर्शक
- धूमावती जयंतीसाठी काय करावे आणि काय करू नये
- उत्सववर महाविद्या पूजांमध्ये सहभागी व्हा
धूमावती जयंती 2026: तारीख, तिथी आणि शुभ मुहूर्त
हा सर्वात महत्त्वाचा भाग आहे. धूमावती जयंती ज्येष्ठ महिन्यातील शुक्ल पक्षाच्या अष्टमी तिथीला साजरी केली जाते. हा दिवस गहन, आंतरिक आध्यात्मिक साधनेसाठी राखीव आहे. तुम्हाला मोठे सार्वजनिक उत्सव दिसणार नाहीत; हा आत्मनिरीक्षणाचा काळ आहे.
- जयंती तारीख: सोमवार, 22 जून 2026
- अष्टमी तिथी प्रारंभ: रविवार, 21 जून 2026 रोजी दुपारी 03:20
- अष्टमी तिथी समाप्ती: सोमवार, 22 जून 2026 रोजी दुपारी 03:39
पूजेचा मुहूर्त साधारणपणे सकाळच्या वेळेत असतो. येथे प्रमुख शहरांसाठी अंदाजित वेळा दिल्या आहेत, ज्या तुम्ही 22 जून 2026 साठी उत्सव पंचांगवर तपासू शकता.
| शहर | मुहूर्त वेळ (अंदाजे) |
|---|---|
| दिल्ली | 05:24 AM - 07:08 AM |
| मुंबई | 06:02 AM - 07:42 AM |
| वाराणसी | 05:09 AM - 06:51 AM |
| चेन्नई | 05:44 AM - 07:21 AM |
| कोलकाता | 04:53 AM - 06:35 AM |
देवी धूमावती कोण आहे, 'धूम्रवर्णी'?
हे स्पष्ट करूया: धूमावती इतर देवींसारखी नाही. ती एकमेव महाविद्या आहे जी विधवा म्हणून चित्रित केली आहे - वृद्ध, अस्वस्थ करणारी आणि अलंकारविरहित. तिचे नाव धूम (धूर) या शब्दावरून आले आहे, जे सर्व भौतिक गोष्टी जळून गेल्यावर काय उरते याचे प्रतीक आहे. ती एक कटू, भेसळरहित सत्य आहे.
ती घोड्याशिवायच्या रथावर स्वार होते किंवा कावळ्यावर बसते, जे स्थिरता आणि अशुभतेचे प्रतीक आहे. पण बहुतेक लोक ही गोष्ट विसरतात. तिच्या हातात एक सूप (शूर्प) आहे, जे धान्य आणि भुसा वेगळे करण्यासाठी वापरले जाते. हे गरिबीचे प्रतीक नाही; हे शाश्वत सत्य आणि क्षणिक भ्रम वेगळे करण्यास मदत करण्याच्या तिच्या शक्तीचे प्रतीक आहे. ती विवेकाची अंतिम गुरु आहे.
देवी धूमावतीच्या उत्पत्तीच्या कथा काय आहेत?
तिच्या उत्पत्तीच्या कथा तीव्र आहेत, आणि त्या तशाच असायला हव्यात. त्या साध्या कथा नाहीत; त्या इच्छा, विनाश आणि पुनर्जन्मावरील गहन शिकवण आहेत.
1. सतीच्या राखेमधून जन्म
सर्वात प्रसिद्ध कथा तिला सतीच्या आत्मदहनाशी जोडते. जेव्हा सतीने दक्षाच्या पवित्र अग्नीत स्वतःला समर्पित केले, तेव्हा दुःखी आणि संतप्त शिवाने तांडव, म्हणजेच विनाशाचे नृत्य केले. सतीच्या चितेच्या धूर आणि राखेमधून धूमावती प्रकट झाली. ती अक्षरशः दुःख आणि हानीतून जन्माला आली आहे, जी एक उग्र, अदम्य स्वातंत्र्याचे प्रतीक आहे.
2. गिळंकृत करणारी भूक
महानिर्वाण तंत्रातील आणखी एक शक्तिशाली कथा सांगते की एकदा पार्वतीला तीव्र भूक लागली आणि तिने शिवाकडे अन्न मागितले. शिवाने उशीर केल्यावर, तिने त्याला संपूर्ण गिळून टाकले. शिवाने आतून तिला मुक्त करण्यास प्रवृत्त केले. त्यानंतर त्याने तिला विधवा रूप धारण करण्याचा शाप दिला, जी कायम भुकेली आणि एकटी राहील. ही शिक्षा नाही; ही इच्छेच्या अतृप्त स्वरूपावर आणि ती पूर्ण न झाल्यास उरलेल्या पोकळीवर एक दैवी शिकवण आहे.
तुम्ही शून्यतेच्या देवीला का घाबरू नये?
धूमावतीला समजून घेणे सोपे नाही. तारुण्य, सौंदर्य आणि समृद्धीने पछाडलेल्या जगात, वृद्धत्व, हानी आणि रिकामेपणाचे प्रतिनिधित्व करणारी देवी भयावह वाटू शकते. पण ते वरवरचे आकलन आहे. ती दुर्दैव आणणारी नाही; ती दुर्दैवानंतर येणारे ज्ञान आहे.
विचार करा. तुमच्या सर्वात कठीण काळात तुम्ही काय शिकता? तुम्ही शिकता की खरोखर काय महत्त्वाचे आहे. धूमावती त्या कष्टाने मिळवलेल्या ज्ञानाचे प्रतिनिधित्व करते. ती शिकवते की एकटेपणा, वेदना आणि दुःख केवळ सहन करण्याच्या गोष्टी नाहीत - त्या आध्यात्मिक मुक्तीचे शक्तिशाली प्रवेशद्वार आहेत. ती तिच्या सर्वात मूळ, अदम्य आणि आदिम स्वरूपातील दैवी स्त्रीत्व आहे. अत्यंत आवश्यक.
धूमावतीचा ज्योतिष आणि केतूशी काय संबंध आहे?
येथे तिची उपासना अनेक भक्तांसाठी अत्यंत व्यावहारिक बनते. वैदिक ज्योतिषशास्त्रानुसार, धूमावती ही दक्षिण चंद्र नोड केतूची अधिष्ठात्री देवी आहे. केतू हा अलिप्तता, अध्यात्म, मुक्ती (मोक्ष) आणि पूर्वजन्माच्या कर्माचा ग्रह आहे. ओळखीचे वाटते का?
जेव्हा तुमच्या जन्मपत्रिकेत केतू अशुभ स्थितीत असतो, तेव्हा तो गोंधळ, दिशाहीनता, अचानक नुकसान आणि विलगतेची भावना निर्माण करू शकतो. धूमावतीची उपासना अशुभ केतूसाठी सर्वात शक्तिशाली उपायांपैकी एक मानली जाते. तिची ऊर्जा केतूच्या अलिप्त स्वभावाला वेदनादायक सांसारिक हानीऐवजी सकारात्मक आध्यात्मिक शोधात रूपांतरित करण्यास मदत करते. जर तुम्ही आव्हानात्मक केतू दशेतून (ग्रह कालावधी) जात असाल, तर तिची उपासना केवळ उपयुक्त नाही, तर आवश्यक आहे.
धूमावती जयंती पूजा विधी: चरण-दर-चरण मार्गदर्शक
तिची पूजा अद्वितीय आहे. ती संपत्ती किंवा वैवाहिक सुखासाठी नाही. हा आध्यात्मिक संरक्षण आणि अलिप्ततेसाठी केला जाणारा एक तांत्रिक विधी आहे. तो अनेकदा एकांतात किंवा निर्जन ठिकाणी केला जातो.
पूजा सामग्री:
* नैवेद्य: काळे तीळ, काळे वस्त्र, मोहरीचे तेल, आंबट दही आणि कोरडे, गोड नसलेले पदार्थ.
* पूजा साहित्य: तेलाचा दिवा, धूप आणि सहसा पांढरी किंवा सुगंध नसलेली फुले.
साधे पूजा विधी:
1. शुद्धीकरण: सूर्योदयापूर्वी उठा, स्नान करा आणि स्वच्छ (बहुतेक गडद रंगाचे) कपडे घाला.
2. संकल्प: दक्षिणेकडे तोंड करून बसा. हातात पाणी घेऊन नकारात्मकतेवर मात करण्यासाठी आणि आध्यात्मिक ज्ञान मिळवण्यासाठी भक्तीभावाने पूजा करण्याचा संकल्प (व्रत) करा.
3. आवाहन: तेलाचा दिवा आणि धूप लावा. धूमावतीच्या रूपाचे ध्यान करा.
4. मंत्र जप: तिचा मुख्य मंत्र जपताना काळे तीळ अर्पण करा.
5. आरती: साधी आरती करून पूजा समाप्त करा.
धूमावती मंत्र:
* देवनागरी: ॐ धूं धूं धूमावत्यै फट्॥
* लिप्यंतरण: Om Dhum Dhum Dhumavatiyei Phat॥
* अर्थ: हा एक शक्तिशाली बीज मंत्र आहे जो तिच्या उग्र, संरक्षक ऊर्जेचे आवाहन करतो. याचा 108 वेळा जप करा.
जे अधिक गहन साधना करू इच्छितात, त्यांच्यासाठी महा मृत्युंजय मंत्राचा अभ्यास जीवनातील आव्हानांना तोंड देण्यासाठी प्रचंड शक्ती प्रदान करू शकतो.
धूमावती जयंतीसाठी काय करावे आणि काय करू नये
तिचा आशीर्वाद मिळवण्यासाठी हा दिवस योग्यरित्या पाळणे महत्त्वाचे आहे. हा तपश्चर्या आणि आत्मनिरीक्षणाचा दिवस आहे.
काय करावे:
* दिवसातील काही काळ मौन व्रत पाळा.
* गरजूंना काळे कपडे, मीठ किंवा पैसे दान करा.
* जीवनाच्या क्षणभंगुर स्वरूपावर ध्यान करा.
* पूजा स्वच्छ, शांत आणि एकांत ठिकाणी करा.
* आरोग्य परवानगी देत असेल तर उपवास करा, फक्त एकदाच साधे, मीठ नसलेले अन्न खा.
काय टाळावे:
* भौतिक लाभ, विवाह किंवा मुलांसाठी तिची पूजा करू नका.
* चमकदार रंग, गोड पदार्थ आणि उत्सव टाळा.
* गप्पा, वाद किंवा नकारात्मक बोलण्यापासून दूर रहा.
* विवाहित स्त्रिया अनेकदा तिची थेट पूजा टाळतात आणि त्याऐवजी सामूहिक महाविद्यांवर लक्ष केंद्रित करतात.
उत्सववर महाविद्या पूजांमध्ये सहभागी व्हा
ज्या भक्तांना योग्य विधींसह महाविद्यांचा सन्मान करायचा आहे, त्यांच्यासाठी उत्सवद्वारे सहभागी होणे तुम्हाला प्रमाणित पंडितांशी जोडते जे या गुंतागुंतीच्या पूजा योग्यरित्या करतात. तुम्हाला हे एकट्याने करण्याची गरज नाही.
या प्रकारे तुम्ही तिच्या ऊर्जेशी कनेक्ट होऊ शकता:
- दस महाविद्या सर्व सिद्धी हवन: हा शक्तिशाली हवन धूमावतीसह सर्व दहा ज्ञानदेवींचे आवाहन करतो. हे संपूर्ण संरक्षण, आध्यात्मिक वाढ आणि अडथळे दूर करण्यासाठी एक व्यापक विधी आहे. दक्षिणा ₹501 पासून सुरू होते.
- तीन मुखी गणपती रा-के-श विधी: जर तुमची मुख्य चिंता ज्योतिषशास्त्रीय असेल, तर राहू, केतू (रा-के) आणि शनी (श) साठी ही विशेष पूजा एक थेट आणि प्रभावी उपाय आहे.
हे कसे कार्य करते:
1. तुम्ही पूजा आणि देऊ इच्छित असलेली दक्षिणा निवडा.
2. तुम्ही तुमचे नाव आणि गोत्रासह संकल्प फॉर्म भरा.
3. एक प्रमाणित पंडित तुमच्या वतीने तुमचे तपशील उच्चारून पूजा करतात.
4. तुम्हाला पूजेचा व्हिडिओ आणि आशीर्वादित प्रसाद तुमच्या घरी पोहोचवला जातो.
स्रोत आणि संदर्भ
- शास्त्रीय अधिकार: महानिर्वाण तंत्र, ज्यात महाविद्यांच्या उत्पत्तीच्या कथा आणि उपासनेचे तपशील आहेत.
- पंचांग आणि वेळ: Drikpanchang.com आणि उत्सव पंचांग 2026 च्या मुहूर्ताच्या सत्यापित वेळेसाठी.
- ज्योतिषशास्त्रीय संदर्भ: बृहत् पराशर होरा शास्त्र, धूमावती आणि केतू ग्रहाच्या संबंधासाठी.
