विंध्यवासिनी जयंती 2026: तारीख, पूजा विधी आणि योगमायेची कथा

पंडित आनंद एस., ज्योतिष आणि मंदिर परंपरेत 15+ वर्षांचा अनुभव असलेले वैदिक विद्वान | उत्सव संपादकीय टीमद्वारे पुनरावलोकन

2026 मध्ये विंध्यवासिनी जयंती शुक्रवार, 4 सप्टेंबर रोजी साजरी केली जाईल, जी देवी विंध्यवासिनीची दिव्य जयंती आहे. श्रीमद्भागवतानुसार, ती नंद आणि यशोदा यांच्या पोटी जन्मलेली आदिमाया योगमायाचा अवतार आहे. ती भगवान श्रीकृष्णाचे रक्षण करण्यासाठी आणि अत्याचारी कंसाला त्याच्या अटळ नाशाचा इशारा देण्यासाठी अवतरली. हा दिवस शक्तिशाली आशीर्वादांचा आहे.

अनुक्रमणिका

• विंध्यवासिनी जयंती 2026: तारीख, तिथी आणि शुभ मुहूर्त
• आपण विंध्यवासिनी जयंती का साजरी करतो
• विंध्यवासिनी जयंतीमागील कथा: योगमायेचा कंसाला इशारा
• विंध्यवासिनी जयंती पूजा विधी: चरण-दर-चरण
• विंध्यवासिनी पूजा सामग्रीची यादी
• माँ विंध्यवासिनी आरती
• विंध्यवासिनी जयंतीसाठी महत्त्वाचे मंत्र
• विंध्याचल धाम येथील उत्सव
• विंध्यवासिनी जयंतीसाठी काय करावे आणि काय करू नये
• उत्सववर देवी पूजांमध्ये सहभागी व्हा
• स्रोत आणि संदर्भ

विंध्यवासिनी जयंती 2026: तारीख, तिथी आणि शुभ मुहूर्त

हा सण वेळेचे महत्त्व सांगतो. पंचांगानुसार, विंध्यवासिनी जयंती भाद्रपद महिन्याच्या शुक्ल पक्षातील अष्टमीला (8 वा दिवस) येते. जास्तीत जास्त आशीर्वाद मिळवण्यासाठी योग्य मुहूर्त साधणे आवश्यक आहे.

• तारीख: शुक्रवार, 4 सप्टेंबर, 2026
• तिथी: भाद्रपद शुक्ल अष्टमी
• अष्टमी तिथी प्रारंभ: 02:25 AM रोजी सप्टेंबर 04, 2026
• अष्टमी तिथी समाप्त: 12:13 AM रोजी सप्टेंबर 05, 2026

येथे प्रमुख भारतीय शहरांमधील शुभ मुहूर्तांचे विवरण दिले आहे, जेणेकरून तुम्ही ही संधी चुकवू नये.

शहर	मुहूर्त प्रारंभ	मुहूर्त समाप्त
दिल्ली	06:01 AM	07:35 AM
मुंबई	06:18 AM	07:51 AM
वाराणसी	05:42 AM	07:16 AM
चेन्नई	06:00 AM	07:32 AM
कोलकाता	05:28 AM	07:02 AM

आपण विंध्यवासिनी जयंती का साजरी करतो

तर, या दिवसाचे इतके महत्त्व का आहे? याचे उत्तर श्रीमद्भागवतात (स्कंध 10, अध्याय 4) आहे. हा केवळ एक सण नाही; तर भगवान विष्णूंच्या दिव्य संरक्षक शक्ती, योगमायेचा उत्सव आहे. तीच ती वैश्विक शक्ती आहे जी पृथ्वीवर प्रभूंच्या लीला सुलभ करते.

देवी विंध्यवासिनी ही तीच शक्ती आहे, जिचा जन्म भगवान श्रीकृष्णाची बहीण म्हणून झाला. तिचा उद्देश एकच होता: आसुरी शक्तींपासून देवत्वाचे रक्षण करणे. या दिवशी तिची पूजा करणे म्हणजे केवळ आशीर्वाद मिळवणे नव्हे; तर ब्रह्मांडाचे रक्षण करणाऱ्या मूलभूत शक्तीशी जोडले जाणे आहे. भक्तांसाठी, ती परम माता आहे, जी अडथळे दूर करते आणि जीवनातील संघर्षांना सामोरे जाण्याचे धैर्य देते. हे एक शक्तिशाली, थेट नाते आहे.

विंध्यवासिनी जयंतीमागील कथा: योगमायेचा कंसाला इशारा

या दिवसामागील कथा भागवत पुराणात वर्णन केल्याप्रमाणे एक शुद्ध दिव्य नाट्य आहे. अत्याचारी राजा कंस, देवकीचे आठवे अपत्य आपला नाश करेल या भविष्यवाणीने घाबरून, त्याने तिला आणि वासुदेवाला तुरुंगात टाकले. त्याने त्यांच्या पहिल्या सहा मुलांची निर्दयीपणे हत्या केली. पण सातवे अपत्य (बलराम) दैवी शक्तीने दुसऱ्या गर्भात स्थलांतरित झाले आणि आठवे अपत्य कृष्ण होते.

येथे योगमायेचा प्रवेश होतो. कृष्णाच्या जन्माच्या क्षणीच, गोकुळात यशोदा आणि नंदाच्या घरी योगमायेचा जन्म झाला. दैवी निर्देशांचे पालन करत, वासुदेवाने गुपचूप मुलांची अदलाबदल केली. जेव्हा कंसाने त्या नवजात मुलीला मारण्यासाठी पकडले, तेव्हा ती त्याच्या हातातून निसटली, आकाशात गेली आणि तिने आपले खरे, अष्टभुजा दिव्य रूप प्रकट केले.

अदृश्य होण्यापूर्वी, तिने गर्जना करत इशारा दिला: "मूर्खा! मला मारून तुला काय मिळणार? तुझा विनाशक आधीच दुसरीकडे जन्माला आला आहे!" त्यानंतर तिने विंध्य पर्वतावर स्वतःला स्थापित केले, आणि कायमची विंध्यवासिनी म्हणून ओळखली जाऊ लागली व तिची पूजा होऊ लागली. या कृतीने तिची दिव्य संरक्षक म्हणून भूमिका निश्चित केली.

विंध्यवासिनी जयंती पूजा विधी: चरण-दर-चरण

घरी पूजा करणे सोपे आहे परंतु त्यासाठी भक्ती आवश्यक आहे. प्रमाणित वैदिक पंडितांच्या मते तुमचा संकल्प हा सर्वात महत्त्वाचा भाग आहे. तिच्या दिव्य शक्तीशी जोडले जाण्यासाठी येथे एक सोपी, चरण-दर-चरण मार्गदर्शिका आहे.

1. स्वतःला आणि जागेला शुद्ध करा: सूर्योदयापूर्वी उठा, स्नान करा आणि स्वच्छ, शक्यतो लाल किंवा पिवळे कपडे घाला. पूजेची जागा स्वच्छ करा आणि त्यावर गंगाजल शिंपडा.
2. मूर्ती स्थापित करा: देवी विंध्यवासिनीची मूर्ती किंवा चित्र लाल कापडाने झाकलेल्या स्वच्छ चौरंगावर ठेवा.
3. संकल्प घ्या: आपल्या तळहातावर फुले, तांदूळ आणि पाणी घ्या आणि आपल्या कुटुंबाच्या कल्याणासाठी पूर्ण भक्तीने पूजा करण्याचा संकल्प करा. आपले नाव आणि गोत्र सांगा.
4. देवीचे आवाहन करा: तुपाचा दिवा आणि अगरबत्ती लावा. देवीचे ध्यान करा आणि तिच्या मंत्रांचा जप करून तिला आपल्या घरात आमंत्रित करा.
5. षोडशोपचार अर्पण करा: ही 16 चरणांची पूजा आहे. तिचे पाय धुण्यासाठी पाणी (पाद्य), आसन, पिण्यासाठी पाणी (आचमन), पवित्र स्नान (स्नान), ताजे वस्त्र आणि यज्ञोपवीत अर्पण करा.
6. देवीला सजवा: कुंकू, चंदनाचा लेप, हळद आणि अक्षत (न शिजवलेले तांदूळ) अर्पण करा. सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, जास्वंदासारखी लाल फुले अर्पण करा, कारण लाल हा तिचा आवडता रंग आहे.
7. नैवेद्य अर्पण करा: फळे, मिठाई (विशेषतः खीर) आणि नारळाचा भोग दाखवा. सोबत स्वच्छ पाण्याचा ग्लास ठेवा.
8. पठण आणि प्रार्थना करा: महत्त्वाचे मंत्र (खाली नमूद केलेले) जपा, दुर्गा सप्तशतीचे अध्याय वाचा, किंवा फक्त भक्तीने तिची नावे घ्या.
9. आरती करा: देवीची आरती गाऊन, घंटा वाजवून आणि देवतेला कापराची ज्योत दाखवून पूजा समाप्त करा.
10. प्रसाद वाटा: पूजेनंतर, आशीर्वादित नैवेद्य आपल्या कुटुंबातील सदस्यांमध्ये वाटा.

विंध्यवासिनी पूजा सामग्रीची यादी

तयारीशिवाय राहू नका. थोडे नियोजन केल्याने विधी सुरळीत आणि केंद्रित होतो. येथे आवश्यक वस्तूंची एक यादी आहे, जी तक्त्यामध्ये दिली आहे जेणेकरून तुम्ही खरेदी करण्यापूर्वी सहज पाहू शकाल. तुम्हाला याची आवश्यकता असेल.

श्रेणी	वस्तू	उद्देश
पूजा साहित्य	देवीची मूर्ती/फोटो, लाल कापड	पवित्र स्थान स्थापित करण्यासाठी
अलंकार	कुंकू, हळद, चंदन, अक्षत	टिळा आणि पवित्र अर्पणांसाठी
दिवे आणि धूप	तुपाचा दिवा, कापूर, धूप	प्रकाश आणि दिव्य सुगंधाचे आवाहन करण्यासाठी
अर्पण	लाल फुले (जास्वंद), नारळ	देवीसाठी नैवेद्य आणि अलंकार
भोग	फळे, मिठाई (खीर), पान	देवीसाठी प्रसाद
विधी साहित्य	गंगाजल, कलश, आंब्याची पाने	शुद्धीकरण आणि घटस्थापनेसाठी

माँ विंध्यवासिनी आरती

आरती हा पूजेच्या समाप्तीचा आत्मा आहे. यावेळी तुम्ही तुमची भक्ती गाण्यातून व्यक्त करता. 'जय अंबे गौरी' ही आरती देवीच्या सर्व रूपांसाठी, विंध्यवासिनीसह, गायली जाते. तिचे कंपन घर आणि आत्म्याला शुद्ध करतात.

जय अम्बे गौरी, मैया जय श्यामा गौरी।
तुमको निशदिन ध्यावत, हरि ब्रह्मा शिवरी॥
ॐ जय अम्बे गौरी॥

Jai Ambe Gauri, Maiya Jayati Shyama Gauri,
Tumako Nishadin Dhyavat, Hari Brahma Shivavari.
Om Jai Ambe Gauri.

अर्थ: हे स्तोत्र माता गौरी (अंबे) यांची स्तुती करते, जिची पूजा त्रिमूर्ती - ब्रह्मा, विष्णू (हरी) आणि शिव - रात्रंदिवस करतात. हे ब्रह्मांडाची माता म्हणून तिच्या सर्वोच्च स्थानाची कबुली देते.

पठण: दिवा ओवाळताना आपल्या पूजेच्या शेवटी पूर्ण भक्तीने एकदा गा.

विंध्यवासिनी जयंतीसाठी महत्त्वाचे मंत्र

मंत्र हे देवतेचे ध्वनी-रूप आहेत, पवित्र कंपन जे दिव्य ऊर्जेशी जुळतात. देवी विंध्यवासिनीसाठी, नवार्ण मंत्र सर्वात शक्तिशाली मानला जातो. तांत्रिक ग्रंथांनुसार, या मंत्रात तीन मुख्य देवी - महासरस्वती, महालक्ष्मी आणि महाकाली - यांची शक्ती सामावलेली आहे. याचा जप करणे, विशेषतः तिच्या जयंतीला, भक्ताच्या चेतनेला थेट सर्व शक्तीच्या स्त्रोताशी जोडते.

देवी नवार्ण मंत्र

ॐ ऐं ह्रीं क्लीं चामुण्डायै विच्चे

Om Aim Hreem Kleem Chamundaye Vichche

अर्थ: हा एक शक्तिशाली बीज मंत्र आहे. 'ऐं' सरस्वतीची सर्जनशील ऊर्जा आणि बुद्धीचे आवाहन करते, 'ह्रीं' लक्ष्मीच्या पालनपोषण करणाऱ्या ऊर्जा आणि विपुलतेचे आवाहन करते, आणि 'क्लीं' कालीच्या उग्र, परिवर्तनकारी ऊर्जेचे आवाहन करते. 'चामुण्डायै विच्चे' ही एकत्रित शक्ती राक्षसांचा नाश करणाऱ्या चामुंडाकडे निर्देशित करते, जे अज्ञानाचे बंध तोडणाऱ्या देवीला संपूर्ण समर्पण दर्शवते.

विंध्यवासिनी प्रणाम मंत्र

या देवी सर्वभूतेषु शक्तिरूपेण संस्थिता।
नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः॥

Ya Devi Sarvabhuteshu Shakti Rupena Samsthita, Namastasyai Namastasyai Namastasyai Namo Namah

अर्थ: "जी देवी सर्व प्राण्यांमध्ये शक्तीच्या रूपात वास करते तिला वारंवार नमस्कार असो." हा श्लोक तिच्या सर्वव्यापकतेची एक गहन स्वीकृती आहे.

पठण: रुद्राक्ष किंवा स्फटिकाच्या माळेने नवार्ण मंत्राचा 108 वेळा जप करा. असे केल्याने प्रचंड आध्यात्मिक लाभ, संकटांना सामोरे जाण्याचे धैर्य आणि दिव्य संरक्षणाचे कवच प्राप्त होते असे मानले जाते.

विंध्याचल धाम येथील उत्सव

तुम्ही तिची घरी पूजा करू शकता, परंतु या उत्सवाचे केंद्रस्थान उत्तर प्रदेशातील मिर्झापूर येथील विंध्याचल धाम आहे. देवी भागवत पुराणानुसार, हे भारतातील सर्वात शक्तिशाली शक्तीपीठांपैकी एक आहे. हे केवळ एक मंदिर नाही; तर एक पवित्र भौगोलिक रचना आहे.

याला अद्वितीय बनवणारी गोष्ट म्हणजे त्रिकोण यात्रा. भक्त तीन वेगवेगळ्या मंदिरांची तीर्थयात्रा करतात जे एक पवित्र त्रिकोण तयार करतात:
1. विंध्यवासिनी मंदिर: जिथे देवी परोपकारी मातेच्या रूपात वास करते.
2. काली खोह मंदिर: जिथे तिची महाकालीच्या उग्र रूपात पूजा केली जाते.
3. अष्टभुजा मंदिर: जिथे तिला महासरस्वती म्हणून पूजले जाते.

ही त्रिकोण यात्रा पूर्ण केल्याने सर्व इच्छा पूर्ण होतात असे मानले जाते. विंध्यवासिनी जयंतीला, मंदिर शहर सुंदरपणे सजवले जाते आणि हजारो भक्त प्रार्थना करण्यासाठी एकत्र येतात, ज्यामुळे हा एक खरोखरच उत्साही आणि आध्यात्मिकदृष्ट्या भारलेला अनुभव असतो. येथील ऊर्जा अत्यंत प्रभावी असते. शक्तिशाली देवी मंदिरांबद्दल अधिक माहितीसाठी, तुम्ही कोलकाता येथील कालिघाट काली मंदिराची कथा जाणून घेऊ शकता.

विंध्यवासिनी जयंतीसाठी काय करावे आणि काय करू नये

योग्य आचरणाने हा दिवस पाळणे आवश्यक आहे. अनुभवी पंडित तुमच्या पूजेची पवित्रता टिकवून ठेवण्यासाठी आणि आध्यात्मिक लाभ वाढवण्यासाठी या सोप्या मार्गदर्शक तत्त्वांचे पालन करण्याचा सल्ला देतात. हे तुमच्या कृतींना तुमच्या भक्तीशी जुळवण्याबद्दल आहे.

काय करावे:
- ब्रह्म मुहूर्तावर (सूर्योदयापूर्वी) उठा.
- दिवसभर स्वच्छता आणि शुद्धता राखा.
- स्वच्छ कपडे घाला, शक्यतो लाल किंवा पिवळे.
- देवीला लाल फुले, विशेषतः जास्वंद, अर्पण करा.
- तिचे मंत्र जपा आणि तिच्या गौरवाच्या कथा वाचा.
- गरजूंना, विशेषतः लहान मुलींना अन्न, वस्त्र किंवा पैसे दान करा.

काय करू नये:
- मांसाहार, मद्य, कांदा किंवा लसूण यांचे सेवन करू नका.
- या दिवशी केस किंवा नखे कापणे टाळा.
- कठोर शब्द वापरणे, रागावणे किंवा वाद घालणे टाळा.
- कोणत्याही स्त्रीचा किंवा लहान मुलीचा अनादर करू नका, कारण त्यांना देवीचे रूप मानले जाते.

उत्सववर देवी पूजांमध्ये सहभागी व्हा

विंध्याचलला जाऊ शकत नाही? काळजी करू नका. तुम्ही अजूनही तुमच्या घरातूनच देवीच्या संरक्षक शक्तीशी जोडले जाऊ शकता. उत्सव प्रमाणित पंडितांद्वारे मंदिरातील विधींची पवित्रता थेट तुमच्यापर्यंत पोहोचवतो. तुम्ही कुठेही असाल तरी, तुमची प्रार्थना अर्पण करण्याचा आणि आशीर्वाद मिळवण्याचा हा एक शक्तिशाली मार्ग आहे.

• बोनालू विशेष माँ चामुंडेश्वरी नवचंडी आणि 64 योगिनी होम: देवीच्या उग्र आणि संरक्षक रूपाचे आवाहन करणारा एक शक्तिशाली विधी, जो अडथळ्यांवर मात करण्यासाठी योग्य आहे. आता सहभागी व्हा — दक्षिणा ₹851 पासून.
• 18000 माँ वाराही वास्तू विजय समृद्धी तंत्र सिद्धी मंत्र जाप: संरक्षण, समृद्धी आणि वास्तू दोष दूर करण्यासाठी शक्तिशाली मातृका देवींपैकी एकाचे आवाहन करा. आता सहभागी व्हा — दक्षिणा ₹501 पासून.

कसे सहभागी व्हावे:
1. तुमच्या प्रार्थनेशी जुळणारी देवी पूजा निवडा.
2. संकल्प फॉर्ममध्ये तुमचे नाव, गोत्र आणि विशिष्ट इच्छा भरा.
3. पंडित तुमची माहिती उच्चारून पूजा करतील.
4. तुम्हाला पूजेचा व्हिडिओ आणि अस्सल मंदिर प्रसाद तुमच्या घरी पोहोचवला जाईल.

स्रोत आणि संदर्भ

शास्त्रीय अधिकार:
- श्रीमद्भागवतम् (स्कंध 10, अध्याय 4) — योगमायेच्या जन्माची आणि कंसाला दिलेल्या इशाऱ्याच्या कथेचा प्राथमिक स्रोत.
- देवी भागवत पुराण — विंध्याचल शक्तीपीठाचे महत्त्व वर्णन करते.

पंचांग आणि वेळ:
- Drikpanchang.com — 2026 साठी तिथी आणि मुहूर्ताच्या वेळा सत्यापित.
- उत्सव पंचांग (https://utsavapp.in/panchang)

उत्सववरील संबंधित पूजा:
- बोनालू विशेष माँ चामुंडेश्वरी नवचंडी आणि 64 योगिनी होम
- 18000 माँ वाराही वास्तू विजय समृद्धी तंत्र सिद्धी मंत्र जाप